حق امتیاز یا فرانچایز Franchise

حق امتیاز یا فرانچایز Franchise

حق امتیاز یا فرانچایز Franchise چیست؟

فرانچایز یک نوع از کسب و کار است که به افرادی که آنرا اداره می کنند تعلق دارد، اما این مرکز توسط یک شرکت بزرگتر( در سطح ملی یا بین المللی ) برند سازی شده و نظارت می شود. برانچایز بسیاری از رستوران ها و فروشگاه های بزرگ در سطح کشور و یا خارج از کشور را شامل می شوند. هنگامی که شما حق امتیاز انحصاری را خریداری می کنید، در واقع شما حق استفاده از یک سیستم کسب و کار ثابت، با قیمت ثابت، محصولات، و تکنیک ها بازاریابی و حق استفاده از نام تجاری به همراه هویت سازمانی آن را خریداری می کنید.

یک رابطه مدت دار و بلندمدت که فرنچایز دهنده حق بهره مندی از لیسانس و برند خود را به فرنچایز گیرنده می دهد و در زمینه سازمان دهی، آموزش، تامین مواد، بازاریابی و مدیریت به فرنچایز گیرنده کمک میکند و در ازای آن مبلغی از درآمد فرنچایز گیرنده را در اختیار می گیرد. فرنچایز یک مدل از همکاری در کسب و کار است که برای عرضه یک محصول یا خدمت به کار می رود. اگر خرید یک کسب و کار موجود برای شما منطقی به نظر نمی رسد و از راه اندازی یک کسب و کار جدید هراس دارید (به خاطر احتمال بالای شکست) پس بهتر است مدل فرانچایز را مد نظر قرار دهید. در مدل فرانچایز، فرانچایز گیرنده ابتدا یک مبلغ اولیه پرداخت می کند (به خاطر التزام به کار) و در ازای فروش خود نیز مقداری از درآمد را به طط گیرنده می دهد. در ازای آن اجازه استفاده از حق علامت تجاری فرانچایز دهنده، حمایت مداوم از طرف فرانچایز دهنده، حق فروش محصولات فرانچایز دهنده و استفاده از فرآیندهای سازمانی آن و آموزش های آن را به دست می آورد.

علاوه بر استفاده از یک برند پایدار و ثابت شده، فرانچایز گیرنده از مزایای دیگری نیز برخوردار می شود. عموما استارت آپ ها و کسب و کار های نوپا به علت ناآشنا بودن با فرآیندهای اجرایی و مدل های مدیریتی در سالهای اول اشتباهات زیادی مرتکب می شوند و به همین دلیل احتمال زیادی برای شکست دارند. اما فرانچایز گیرنده می تواند از روش های موفق اجرایی و مدیریتی فرانچایز دهنده (که در طول زمان اصلاح شده و امتحان خود را پس داده اند) استفاده کنند و در دام اشتباهات خود نیفتند.

قدرت دسته جمعی در فرانچایز

وقتی تعداد زیادی کسب و کار کوچک تحت یک فرنچایز عمل می کنند از مزایای کار جمعی بهره مند می شوند. قدرت بالاتر در خرید و چانه زنی از موضع بالا (به علت تعداد بالای مصرف کنندگان) می تواند به آنها کمک کند. به علت درآمدهایی که در اختیار فرنچایز دهنده داده می شود، می توان در مقیاس وسیع تری تبلیغات کردو با قدرت بیشتری در زمینه برندسازی عمل کرد. در مدل فرنچایز شرکت های تحت حمایت دیگر نیازی به وقت گذاشتن و هزینه کردن برای برندسازی و تبلیغات ندارند و تمام مراحل تبلیغات توسط شرکت فرنچایز دهنده به صورت متمرکز انجام می شود.

چگونه به یک فرانچایز تبدیل شویم؟

برای تبدیل شدن به یک فرانچایز، شما می بایست هزینه حقوق انحصاری را پرداخت کنید. با پرداخت هزینه و عقد قرارداد انحصاری شما می توانید از امتیاز استفاده و از موارد زیر برخوردار شوید:

  • نام شرکت مادر
  • سیستم های تجاری
  • دستورالعمل فرآیند ها
  • عناصر بازاریابی
  • نرم افزار ها
  • تمامی موارد اختصاصی

علاوه بر این ممکن است، به لحاظ جغرافیای نیز حق امتیاز انحصاری به شما داده شود. اطلاعات مربوط به مکان جغرافیایی در مفاد قرارداد ذکر می گردد و با توجه به دوره زمانی حق امتیاز شما، در اختیارتان قرار می گیرد. بطور معمول،قرار داد های فرانچایز ۵ الی ۱۰ سال زمان دارند و پس از اتمام شما می توانید تمدید کنید.

چرا بعضی از شرکت ها کسب و کار خود را بصورت فرانچایز در می آورند؟

فرانچایز می تواند یک مسیر بسیار مفید برای افزایش توزیع شرکت ها باشد. فرانچایز کردن یک کسب و کار امتیاز بیشتری را برای مزیت یک شرکت بزرگ فراهم می آورد، چراکه آنها مجبور به استفاده از تمام پول برای رشد کسب و کارشان نیستند و در عوض می توانند از پول سایر افراد استفاده کنند.

ارائه حق امتیاز انحصاری این امتیاز را دارد که، مخاطرات فعالیت در مکان های مختلف به فرد متقاضی منتقل می شود. البته آنها می بایست هزینه های درست کردن سیستم و فرآیند فرانچایز را تقبل نمایند. ولی به هر حال آنها مجبور به سرمایه گذاری با تمام پول خود در مکان های مختلف نیستند و طبیعتا مخاطرات سرمایه گذاری کاسته می شود.

فرانچایز یک روش بسیار خوب برای توزیع گسترده محصولات و خدمات می باشد. اما تمام فرانچایز ها به یک صورت یکسان نیستند، شما می بایست فرصت های مناسب را برای سرمایه گذاری انتخاب کنید.

تعیین کنید، چه فرانچایزی را می بایست مورد بررسی قرار دهید

انتخاب یک فرانچایز می تواند چالش بزرگی باشد، چرا که بیش از ۳،۰۰۰ مفهوم فرانچایز در دسترس می باشد. سه راهنمایی زیر در انتخاب بهتر به شما کمک می کنند:

۱- کشف کنید شما در چه چیزی خوب هستید.

یک لیست از مهارت خود تهیه کنید، چراکه اینگونه می توانید تشخیص دهید کدام فرانچایز مناسب با توانایی های شما می باشد. شاید شما در فروش خوب باشید ولی در طراحی خیر و یا ممکن است شما فردی درون گرا و یا اجتماعی باشید، پس همه این موارد را یاداشت کنید چراکه در تعیین فرانچایز به شما کمک می کند تا متناسب با توانایی های خود پیش بروید.

۲- توانایی های خود را با فرانچایز انطباق دهید.

این ساده تر از آن چیزی هست که نشان می دهد. تمام کاری که شما می بایست انجام دهید اینست که لیستی که قبلا تهیه کردید را در پیش روی خود قرار دهید و به جستجوی فرانچایز مناسب بپردازید. اما کجا می بایست به دنبال آنها گشت؟

از جستجوی آنلاین شروع کنید. پورتال های فرانچایز مکان بسیار مناسبی برای شروع است. در مرحله بعد، تعدادی از فرانچایز ها که متناسب با توانایی شما هستند رو انتخاب کنید. هر یک از آنها را با توجه به مهارت ها و توانایی های خود مورد ارزیابی قرار دهید. در هر فرانچایز موارد متعددی می بایست در نظر گرفته شود.

برای مثال تصور کنید شما یک نوع از فرانچایز B2B را انتخاب کرده اید، در این فرانچایز شما می بایست با اشخاص حقوقی سر کار داشته باشید و در نوعی دیگر از فرانچایز ممکن است مخاطبان شما مصرف کنندگان نهایی باشند. پس با تطابق توانایی ها با ویژگی های فرانچایز می توان انتخاب بهتری داشت.

۳- روند ها را مورد بررسی قرار دهید.

شما می بایست روند ها را به دقت ببینید. نباید از مشتریان و کسب و کار چشم برداشت. شما می بایست در مسیر خود موفق باشید.

شما نباید اسیر فرانچایزی شوید که موقع خرید بسیار بازار داغی و بعد از خرید بازار سرد دارد.

این طبیعت انسان است که نسبت به چیز های گرم و معروف جذب می شود. این به معنی خودداری کردن از فرانچایز یک برند معروف نیست بلکه دوری از مد های زودگذر است. شما می بایست با مسیری همراه شوید که در دنیای کسب و کار باقی می ماند. پس روند ها را مورد بررسی قرار دهید.

شما نیاز دارید تا متوجه شوید که مشتریان برای چه مصارفی پول خود را خرج می کنند. همینطور می بایست متوجه شوید که برای چه چیز هایی پولی خرج نمی کنند. شما نیاز دارید تا خریداران عمده و رهبران بازار را شناسایی کنید. بررسی کنید آنها به چه چیزی نیاز دارند؟ آیا آنها برای محصول و یا خدمت شما حاضرند بودجه ای اختصاص دهند؟

مرکز ارزشگذاری برند ویرا (برندایندکس) در زمینه چگونگی تبدیل شدن به یک شرکت مادر جهت ارانه فرانچایز به سایرین، خدمات مشاوره اختصاصی ارائه می دهد.

مزایا و معایب مدل فرنچایز

برای بررسی مزایا و معایب باید از دید فرنچایز دهنده و فرانچایز گیرنده به مسئله نگاه کرد:

مزایا برای فرانچایز گیرنده

استفاده از یک برند شناخته شده و عدم نیاز به ساختن برند از ابتدا

استفاده از فرآیندهای مدیریتی مشخص و موفق

ریسک شکست کمتر:

به علت استفاده از نشان معتبر و حمایت از طرف فرانچایز دهنده ریسک شکست کمتر است.

شانس بیشتر برای گرفتن وام و اعتبار مالی:

تامین کنندگان سرمایه راحتتر به یک عضو زنجیره ای از یک فرنچایز می کنند تا اینکه بخواهند به یک کسب و کار نوپا اعتماد کنند. (به دلیل ریسک شکست کمتر)

حمایت از طرف شرکت فرنچایز دهنده:

شما مطمئن هستید که در روزهای سخت از حمایت اجرایی و عملیاتی یک نهاد بزرگتر

مزایا برای فرنچایز دهنده

توسعه کم هزینه:

در صورتی که فرنچایز دهنده بخواهد خودش به توسعه شعب اقدام کند باید هزینه سرمایه ای زیادی را متحمل شود که به راحتی نمی توان این حجم سرمایه را تامین کرد.

دسترسی به پول بیشتر برای تبلیغات:

شما از زیرمجموعه های خود مقداری هزینه برای تبلیغات دریافت می کنید و می توانید به راحتی به تبلیغات بپردازید.

معایب برای فرنچایز گیرنده

هزینه های بالا:

شما باید ابتدا وجهی به فرانچایز دهنده بپردازید؛ سپس باید به ازای هر فروش نیز درصدی را به فرانچایز گیرنده بدهید. همین امر باعث کاهش درآمد شما می شود. فرانچایز گیرنده به درآمد خالص شما کاری ندارد، همان ابتدا از فروش شما درآمد خود را بر میدارد.

شما کار را به روش دیگران انجام می دهید:

شما کار را باید به دستور و استانداردهای دیگران انجام دهید؛ خودتان حق کمترین دخالتی را هم ندارید. حتی در برخی موارد حق تغییر ظاهر مغازه خود را هم ندارید. اگر در برخی از قراردادهای فرانچایز ذکر شده باشد شما به خاطر تخطی از قوانین و استاندارد شدیدا جریمه می شوید. پس اگر دوست دارید کسب و کار خود را خودتان با استفاده از خلاقیت خودتان مدیریت کنید مدل فرانچایز چندان برای شما جذاب نخواهد بود.

کار سخت و زیاد:

در مدل فرانچایز شما باید به سختی کار کنید، به خاطر درصد بالای حق امتیاز فرانچایز دهنده شما باید فروش زیادی داشته باشید. پس باید ساعات بسیاری کار کنید و هزینه ها را کم کنید.

کنترلی روی کار خود ندارید:

شما در مدل فرانچایز روی کار خود و روش های آن و محصولات و امکانات آن و طراحی آن هیچ دخالتی ندارید. ممکن است اشتباهات مدیریتی از طرف فرانچایز دهنده، طراحی بد محصول و کیفیت پایین آن و یا هر نقص دیگری از طرف مدیریت شما را نیز به ورطه نابودی بکشد, بی آن که شما تقصیری داشته باشید.

اشتباه یک عضو فرنچایز بالاخص مدیریت، تمام اعضا را به اعماق دره می فرستد.

معایب برای فرنچایز دهنده

مدیریت سخت تر:

شما مدیران فرنچایز ها را استخدام نکرده اید؛ با آنها قرارداد دارید، پس نمی توانید به راحتی آنها را مدیریت کنید؛ تغییرات سخت تر و زمان بر تر خواهد بود

سخت تر شدن نوآوری:

اگر بخواهید یک محصول جدید، یک روش جدید یا یک فرآیند جدید را امتحان کنید تا زمانی که بخواهید همه زیردستان خود را با روش جدید آشنا کنید زمان زیادی طول می کشد. به همین دلیل نوآوری سخت تر و کندتر می شود.